ALES'E KİMLER GİREBİLİR?
Dört
yıllık herhangi bir lisans programından mezun olan herkes bu sınava
girme hakkına sahiptir. ALES, Aralık ve Mayıs aylarından olmak üzere
yılda iki defa yapılır. Bu sınavda baraj 55 puandır. Aralık ayında
sınava giren bir aday Mayıs dönemi ve onu takip eden diğer dönemlerde de
sınava gerebilir. Bu konuda bir sınırlama yoktur. Sınavdan alınan
puanın geçerlilik süresi iki yıldır. Sözel yetenek ve sayısal yetenek
olmak üzere iki bölümden oluşur. Hangi puan türü hedefleniyorsa o alana
ağırlık vermek gerekir. Sözel bölüm; sözcükte anlam, cümlede anlam,
cümle sıralama, paragraf ve akıl yürütme sorularından oluşur. Sayısal
bölüm ise; sayılar, şekil bilgisi ve geometri sorularından oluşmaktadır.
ALES HANGİ KAPILARI AÇAR?
Yükseköğretim
kurumlarında öğretim görevlisi, okutman, araştırma görevlisi, uzman,
çevirici ve eğitim öğretim planlamacısı kadrolarına açıktan veya öğretim
elemanı dışındaki kadrolardan naklen atanabilmek için ÖSYM tarafından
yapılacak sınavda 100 üzerinden en az 70 puan almak gerektiği hükmü
getirilmiştir
Akademik kariyere başlamanın yani bir yüksek
lisans programına yerleşmenin ilk basamağı ALES’ten en az 55 puan
almaktır. Yüksek lisans, tezli yüksek lisans ve tezsiz yüksek lisans
olmak üzere ikiye ayrılır. Fen ve Edebiyat Fakültelerinden mezun olan
öğrencilerin formasyon eğitimi alıp eğitim fakültesi mezunlarıyla aynı
haklara sahip olabilmeleri için tezsiz yüksek lisans programını
tamamlamaları gerekmektedir. Tezli yüksek lisans programına yerleşen
adaylar bu programı bitirdikten sonra doktora eğitimine başvurabilirler.
Doktora eğitimi için her enstitünün puan barajı farklıdır. Bazıları
ALES’ten 50 puan alma şartı koşarken bazıları 55 puan alma şartı
koşmaktadır. Bir yüksek lisans programını tamamlamış olanlar yalnızca
doktora programına başvurma avantajı elde etmiş olmazlar. Bunun yanında
bir devlet kurumunda görev aldıklarında yüksek lisans programını
tamamladıkları için, yüksek lisans programını tamamlamamış bir memurdan
daha yüksek derecede işe başlarlar. Ayrıca bazı A grubu memur alımında
yüksek lisans şartı bulunmaktadır. Yalnızca devlet kadrosunda değil,
özel sektörde çalışmayı düşünen bir aday için de lisans programını
tamamlamış olmak büyük avantajlar sağlamaktadır. Çoğu zaman yüksek
lisans programını tamamlamış olmak tercih sebebi olmaktadır.
MEZUN OLUNAN LİSANS PROGRAMINDAN FARKLI BİR ALANDA YÜKSEK LİSANS PROGRAMINA BAŞVURU YAPILABİLİR Mİ?
Diyelim ki lisans programınızı bilgisayar mühendisliğinden
tamamladınız, yüksek lisans programına felsefe ya da edebiyat alanında
başvurabilirsiniz. Bu konuda başvurulacak alanlar arasında hiçbir
sınırlama yoktur. Alan dışından yüksek lisans yapabilirsiniz. Ancak alan
dışından kabul aldığınız için uyum derslerini almak zorundasınız.
Alan dışından yüksek lisans yaptığınız zaman bazı farklılıklar
olmaktadır. Örneğin, edebiyat bölümünden mezun olan bir öğrenci, tarih
bölümünden yüksek lisans yapıp devlet kadrosunda edebiyat öğretmeni
olarak görev alırsa bu kişinin derecesinde bir farklılık olmaz. Kendi
alanından yani edebiyattan yüksek lisans yaparsa yüksek lisans yapmamış
bir meslektaşından farklı derecede göreve başlar.
ALES’TE ÖLÇÜLMEK İSTENEN NEDİR?
ALES soruları; mantığa ve yorum gücüne dayanan, analitik düşünmeyi
gerektiren nitelikte sorulardır. Bu sınavda ölçülmek istenen, alan
bilgisi değildir. Hızlı düşünme ve zamanı çok iyi kullanma bu sınavda
son derece önemlidir. Sözel bölümde hızlı okuma ve okuduğunu anlama
önemlidir. Sayısal bölümdeki sorular da tıpkı sözel bölüm soruları gibi
derin bir bilgi gerektiren nitelikte değildir. İşlemleri hızlı yapma,
grafikleri doğru ve hızlı yorumlama bu bölümde çok önemlidir.